Obuwie robocze tym się różni od nie-roboczego, nazwijmy je casualowym, że w 80-90 procentach jest wykonane ze skór naturalnych. Wykonane – mam tu na myśli cholewkę, podeszwa zawsze jest syntetyczna – chyba, że do wyrobu gumy użyto kauczuku naturalnego. Większości klientów wystarczy określenie skóra naturalna, ale jaka?

 

Skóry naturalne, czyli z jakiego zwierzęcia pochodzą?

 

W obuwiu roboczym dominują skóry bydlęce, rzadziej spotkamy skóry końskie, natomiast skóry świńskiej, zbyt sztywnej i trudno formowalnej nie spotkamy wcale, przynajmniej na rynku europejskim.

Obuwie casualowe wykonywane jest również ze skór cielęcych, kozich, owczych, bawolich, jakowych i wielu innych. Niektóre ze skór mają właściwości interesujące z punktu widzenia obuwia ochronnego:-  szczególnie skóra z jaka używana na obuwie outdoorowe, czy też, -  doskonale wodoodporna skóra z renifera, która byłaby doskonałą na buty klasy S3, ale  wysoka cena ogranicza ich zastosowanie.

 

Skóra bydlęca – najpopularnieszy surowiec na cholewki obuwia roboczego i ochronnego

 

Skóra bydlęca doskonale nadaje się do produkcji obuwia. Jest trwała i dobrze się formuje, jest również niezwykle ekonomiczna – jej grubość może wynosić nawet 5 mm – to za dużo na cholewkę, ale można ją rozciąć na co najmniej dwie warstwy. Najczęściej warstwa wierzchnia będzie miała 2 mm, a dolna, zwana dwoiną,  1,5 mm.

Czasem, przy najgrubszych skórach udaje się uzyskać nawet trzecią warstwę, nubuk, skóra licowa gładka, skóra tłoczona a na końcu skóry licowe olejowane/woskowane.

 

Rodzaje skóry

 

Skóry licowe – to najcenniejsze skóry, odporne na wilgoć i uszkodzenia mechaniczne. Ich trwałość wynika ze struktury wewnętrznej skóry i naturalnej funkcji ochronnej, którą pełniła chroniąc zwierzę. Tylko skóra licowa uzyskiwana z zewnętrznej warstwy zawiera najgęstsze włókna.

Nubuk – otrzymywany jest poprzez oszlifowanie skóry licowej anilinowej pigmentowanej w celu otrzymania aksamitnego matowego wykończenia z delikatnym meszkiem. Skóra nubukowa, dzięki wysokiej odporności mechanicznej  i doskonałej oddychalności jest, jak na razie, najlepszym materiałem na buty robocze i ochronne, ponadto jest atrakcyjna wizualnie. Jedyne, co można nubukowi zarzucić, to to, że jest nieco mniej praktyczny z powodu konserwacji - butów z nubuku nie pokryjemy barwioną pastą i nie zamaskujemy ewentualnych uszkodzeń.

 

 

 

       Trzewik damski PPO 555 ze skóry nubukowej

 

 

 

 

 

 

Gładkie skóry licowe – otrzymywane są z nieuszkodzonych  zewnętrznych warstw skóry. 
Na powierzchni jest powłoka impregnująca, pozwalająca na spełnienie parametru wodoodporności w obuwiu ochronnym klasy S3. 

 

 

 

       Trzewik ochronny 055 PPO z gładkiej skóry licowej

 

 

 

 

 

 

Tłoczone skóry licowe – to skóry z niewielkimi naturalnymi uszkodzeniami. Na ich powierzchnię nanosi się żywice i wykonuje tłoczenie maskującej jej niedoskonałości.

Zarówno gładka, jak i tłoczona skóra licowa mają podobne parametry. W obydwu przypadkach producent nazwie je skórą licową. Praktycznie różnica polega na ich wyglądzie.

 

 

 

       Półbut 707 S3 PPO ze skory tłoczonej

 

 

 

 

 

 

Dwoiny

Dwoiny tłoczone – udają, i to dobrze, skóry licowe tłoczone, są natomiast nieco od nich  słabsze, ponieważ z racji braku lica, pokrywane są polimerową powłoką i podlegają procesowi tłoczenia. Wzór tłoczenia bardzo przypomina naturalną skórę. Warstwa polimerowa ogranicza ich oddychalność.

Dwoiny właśnie z powodu braku warstwy wierzchniej, czyli lica, są o wiele słabsze od skór licowych, co gorsza, gdy dojdzie do starcia warstwy polimerowej, na skórze pojawiają się widoczne, jaśniejsze przetarcia o fakturze podobnej do zamszu.

Jak odróżnić skórę licową tłoczoną od dwoiny tłoczonej? Nie jest to łatwe. Przyjrzyjmy się  przeciętej skórze – skóra licowa będzie miała w górnej części zdecydowanie większe zagęszczenie włókien. W kierunku dolnej części włókna będą rozrzedzone. Dwoina zaś będzie miała równomierne zagęszczenie włókien na całej grubości skóry również na samej górze tuż pod warstwą pigmentującą   

Najlepiej przeczytać etykietę i zaufać producentowi obuwia roboczego – na pierwszy rzut oka są nie do odróżnienia.

 

Skóry szorstkie

Welur i zamsz – otrzymywane z wewnętrznej strony skóry – stosowane przeważnie na sandały, półbuty, buty sportowe, bardzo często na obuwie damskie. Zamsz tym się różni od weluru, że ma dłuższe włoski. Zamszu raczej nie spotkamy w obuwiu roboczym i ochronnym, welur bardziej się nadaje na tego rodzaju obuwie. Welur jest komfortowy, oddychający, atrakcyjny wizualnie, natomiast mniej wytrzymały od skór licowych. Rzadziej stosowany na buty ochronne klasy S3 z uwagi na trudny do osiągnięcia wymóg parametr odporności cholewki na wodę.

 

 

 

       Trzewiki damskie ochronne Lemaitre S3 Vitamine z cholewką     welurową

 

 

 

 

 

Skóry resztkowe

Klejonka
Z dwóch sklejonych warstw cienkiej dwoiny otrzymujemy klejonkę - skórę na najtańsze buty. Po naniesieniu wierzchniej warstwy polimerowej i wytłoczeniu trudno ją odróżnić od dwoiny czy też skóry licowej. Wadą klejonki jest niska oddychalność - środkowa warstwa kleju skutecznie eliminuje przepuszczalność pary wodnej, a cienka wewnętrzna warstwa skóry wchłonie tylko niewielką ilość wilgoci.

Mielonka
Skrawki skór z krojenia lub garbarni, zmielone i połączone klejem z dodatkiem plastyfikatorów i barwników są nanoszone na tkaninę nośną. Na powierzchni jest preparowana warstwą wierzchnią imitującą skórę naturalną. Podobnie jak klejonka, dobrze udaje dwoinę lub skórę licową. Mimo, że producent zapewne poinformuje nas, że nabyliśmy obuwie skórzane, miejmy świadomość, że najniższej jakości, i mimo, że parametry mechaniczne takiego materiału będą być może wystarczające, to jego przepuszczalność pary wodnej i absorpcja wody będą minimalne. Pocieszający jest fakt, że dzięki wykorzystaniu pozostałości skóry naturalnej w mielonce nic się  nie zmarnuje z cennego surowca.

 

Oznaczenia skór

Czasem producent umieszcza na obuwiu i/lub na opakowaniu oznaczenia określające użyte materiały. Producenci obuwia ochronnego i zawodowego nie mają takiego obowiązku, chociaż niektórzy je stosują:

 

 

 Skóra naturalna.

 

 

 

 

Skóra lakierowana – tego oznaczenia raczej nie spotkamy w obuwiu roboczym i ochronnym.

 

 

 

 Tekstylia naturalne lub syntetyczne.

 

 

 

 

 

 

 

Skóra sztuczna.
 

 

 

Wraz z oznaczeniami obuwia występują oznaczenia części obuwia, której dotyczą.

 

 

 

Materiał wierzchni

 

 

 

 

Podszewka i wyściełanie

 

 

 

 

 

Podeszwa

 

 

 

Konserwacja skór

 

Z czasem woski i oleje używane do wykańczania skór wysychają, wycierają się lub wypłukują.
Dlatego skóry naturalne wymagają systematycznej konserwacji.

Skórom szkodzi wilgoć, dlatego ogólna zasada – po usunięciu ewentualnych zanieczyszczeń (szczotką lub wilgotną szmatką), należy bezwzględnie wysuszyć obuwie z dala od źródeł ciepła.

Skóry licowe są najłatwiejsze w konserwacji – najważniejsza zasada to okresowo je natłuszczać. Wybór past, kremów i innych środków jest ogromny, od środków na bazie naturalnych wosków, olejów mineralnych, po zwykłe, ale wciąż skuteczne pasty do obuwia na bazie terpentyny. Obuwie z uszkodzeniami możemy natłuszczać pastą barwioną, przywracającą pierwotny wygląd.

Skóry szorstkie i nubuk – powinny być systematycznie natłuszczane i impregnowane za pomocą środków w sprayu.

 

Kwestie ekologiczne i etyczne przy produkcji i wykorzystaniu skór naturalnych

 

Póki co, niestety, produkcja zwierzęca, głównie na potrzeby żywieniowe, rośnie, przyczyniając się do nieustannego wzrostu emisji CO2 i zużywając zasoby naturalne. Nieprzypadkowo Brazylia, lider w produkcji wołowiny, jest również światowym potentatem w produkcji skór bydlęcych. Gdyby skóry nie były wykorzystywane przemysłowo, zaistniałaby potrzeba ich utylizacji. 

Stosunkowo wysoka cena skóry naturalnej powoduje, że wykorzystywany jest, dzięki opisanym powyżej technologiom (dwoinowanie, skóry mielone) prawie każdy jej skrawek. Poza tym skóra jest materiałem trwałym i właściwie pielęgnowana, może być wykorzystywana przez dziesiątki lat nie zanieczyszczając środowiska. Skóra dość szybko się rozłoży – czego nie można powiedzieć niestety o syntetycznych podeszwach, które rozkładać się będą przez długie dziesiątki lub nawet setki lat. W kwestii etycznej pojawiło się ostatnio zagadnienie obuwia dla wegan. Na razie w ofertach producentów obuwia zawodowego i ochronnego  brakuje kolekcji wegańskich, chociaż rosnąca oferta obuwia z materiałów syntetycznych pozwala wybrać obuwie, do produkcji którego nie użyto materiałów pochodzących od zwierząt.

 

Przyszłość skór w obuwiu roboczym i ochronnym

 

Skóra jest materiałem trwałym, 10 – letnie, odpowiednio konserwowane buty casualowe mogą nam dalej służyć, ale nie obuwie ochronne lub robocze, w których pracujemy około  8 godzin dziennie. Z przyczyn higienicznych takie buty powinniśmy wymienić po roku, maksymalnie po  2 latach. Czy zatem warto stosować tak szlachetny i trwały materiał na obuwie, które służy tak krótko ? Dopóki na rynku jest dostatek skór i stały wzrost produkcji zwierzęcej - tak.

Wiemy jednak, że aby osiągnąć cele klimatyczne z Porozumienia Paryskiego z 2015 roku, powinniśmy redukować produkcję zwierzęcą odpowiedzialną za prawie 15 % globalnej emisji CO2. Znaczy to, że przy rosnącej populacji „do obucia”, popytowi na skóry ze strony branży meblowej i automotive, nastąpi nieuchronny spadek produkcji skór. Co za tym idzie, być może staną się surowcem luksusowym, za drogim na buty dla większości populacji, a co za tym idzie również za drogie na obuwie robocze i ochronne. Wydaje się to perspektywą dziesięcioleci, ale zmiany przyspieszają i być może buty ze skór naturalnych będą za 10 lat luksusem.

Zmienia się również styl obuwia roboczego i ochronnego. Coraz chętniej klienci kupują obuwie o charakterze sportowym, nie ma przeszkód technicznych aby wyprodukować ochronne sneakersy, buty sportowe trampki czy też tenisówki. Tego rodzaju obuwie wykonywane jest prawie tylko z materiałów syntetycznych – z mikrofibry, rozmaitych siateczek i połączonych KPU + siateczka.

Wzrasta ilość obuwia roboczego z tkanin technicznych o ciekawych właściwościach. Skóry naturalne nie dadzą nam takich parametrów oddychalności przy niskim ciężarze właściwym jak coraz bardziej zaawansowane tkaniny siatkowe. Dzięki hydrofobowemu wykończeniu tkanin udaje się uzyskać parametry spełniające normę S3.  

Rosnąca oferta materiałów syntetycznych o ciekawych parametrach wciąż rośnie i mam przekonanie, że w kilkuletniej perspektywie będzie możliwość zastąpienia skór materiałami syntetycznymi.