Zasady i środki BHP przy usuwaniu materiałów zawierających włókna azbestu
Przełom lat 70. i 80. ubiegłego wieku zapoczątkował stopniowe ograniczanie stosowania azbestu. Do tego czasu był on materiałem chętnie wykorzystywanym szczególnie w budownictwie. Zmieniło się to po udowodnieniu jego szkodliwości i rakotwórczego działania na zdrowie człowieka oraz negatywnego wpływu na środowisko. W naszym kraju zakaz stosowania wyrobów azbestowych obowiązuje od czerwca 1997 roku.
O ile sama obecność azbestu nie jest niebezpieczna dla zdrowia, tak manipulacja nim już tak. Dlatego jest bardzo istotne, aby zarówno ludzie jak i otoczenie byli odpowiednio zabezpieczeni przed toksycznym pyłem.
BHP PRZY USUWANIU MATERIAŁÓW ZAWIERAJĄCYCH WŁÓKNA AZBESTU.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 14 października 2005 r. (Dz. U. Nr 216, poz. 1824) określa, jakie środki ochrony są wymagane podczas pracy przy usuwaniu i zabezpieczaniu azbestu. Zapewnienie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników sprowadza się m.in. do:
- Zaopatrzenia pracowników w odzież, obuwie robocze oraz inne środki ochrony indywidualnej, takie jak maski czy kombinezony ochronne.
- Oczyszczenia odzieży, urządzeń i pomieszczeń z pyłu azbestowego.
- Używania sprzętu podciśnieniowego filtrującego i oczyszczającego powietrze w pomieszczeniu.
- Monitorowania podciśnienia w obszarze chronionym oraz stężenia pyłu azbestu w miejscu pracy.
- Środki ochrony indywidualnej i zbiorowej przy usuwaniu azbestu.
Podczas demontażu azbestu (w trakcie pracy) pracownicy powinni być wyposażeni w:
- Sprzęt do ochrony dróg oddechowych chroniący użytkownika przed wdychaniem niebezpiecznego pyłu azbestu, czyli maski przeciwpyłowe z wymiennymi filtrami P3:
- Maski cało twarzowe: wykorzystywane do prac krótkotrwałych, niewymagających stosowania aparatu ułatwiającego oddychania (filtry umiejscowione bezpośrednio przy masce).
-
-Maski pełne z podłączonym systemem przepływu powietrza: powinny być użytkowane podczas długotrwałej, wymagającej wysiłku pracy (filtry montowane przy module dmuchawy).
Przykładem maski pełno twarzowej, zapewniającej maksymalne bezpieczeństwo i swobodę oddychania jest model: Scott FF-600 z modułem nadmuchu powietrza FF-600E-ASB.
Odzież ochronna uniemożliwiająca przedostawanie się włókien azbestu na ciało pracownika i
przenoszenie ich poza miejsce pracy:
- Kombinezony ochronne certyfikowane kategorią III PPE (dotyczącą największego ryzyka). Dopuszczalne są modele nadające się do prania, ale te najczęściej wybierane i zalecane to kombinezony jednorazowego użytku. Przenoszenie włókien na inne obszary jest ograniczone, ponieważ po zakończonej pracy kombinezony są utylizowane z odpadami azbestowymi. Każdy kombinezon jednorazowy powinien być wyposażony w kaptur, który musi być zawsze założony na głowę. W innym wypadku włókna azbestu mogą przeniknąć do wewnątrz. Istotne jest, aby wybierać duży rozmiar kombinezonu, który zapewni większą swobodę ruchów i większą szczelność dzięki mniejszemu naprężeniu. Szczegółowe parametry ochronnego kombinezonu dostępne tutaj.
- Jednorazowa bielizna ochronna stanowiąca dodatkową ochronę dla zdrowia pracownika i jego rodziny. Jednorazowość produktu minimalizuje ryzyko przeniesienia (z pracy do domu lub innych miejsc) toksycznych pyłów, które osiadły na prywatnej bieliźnie.
- Rękawice ochronne o wysokich parametrach odporności mechanicznej (trwałe i odporne na przetarcia), ograniczające ryzyko przenikania pyłu azbestu na skórę oraz uszkodzenia dłoni.
- Obuwie ochronne certyfikowane odpowiednią klasą bezpieczeństwa, właściwą
dla danego rodzaju i stopnia narażenia na niebezpieczne substancje. Do usuwania azbestu zalecane jest obuwie niesznurowane, które jest łatwe w czyszczeniu i nie posiada szczelin, przez które mogłyby się przedostać włókna azbestowe. Idealne jest obuwie z przedłużoną cholewą, wykonane z gumy/poliuretanu. Alternatywą zapewniającą ochronę przed przedostaniem się pyłu są jednorazowe nakładki na obuwie.
- Bezpieczne warunki w miejscu pracy – ograniczenie uwalniania się włókien azbestu do otoczenia.
Osoby zajmujące się usuwaniem azbestu powinny mieć zapewnioną ochronę nie tylko w trakcie pracy, ale również przed i po jej zakończeniu. Takim zabezpieczeniem jest komora dekontaminacyjna składająca się ze szczelnych pomieszczeń, takich jak: szatnia czysta, prysznice/natryski, szatnia brudna. Każda strefa jest odseparowana od siebie samo zamykającymi się drzwiami (eliminowanie przenoszenia pyłów na klamkach). Dodatkowo strefa brudna powinna być połączona bezpośrednio z obszarem wykonywania pracy poprzez śluzy powietrzne.
W strefie czystej pracownicy zamieniają swoją prywatną odzież na odzież ochronną i przechodzą przez strefę z prysznicami do obszaru brudnego. Po zakończonej pracy ruch odbywa się w kierunku odwrotnym.
Blok dekontaminacji musi być wyposażony w odpowiedni sprzęt służący do ograniczania emisji cząstek azbestu do powietrza oraz usuwania ich ze ŚOI.
- Pompy (agregaty) podciśnieniowe o właściwościach filtracyjno-wentylacyjnych. Wyposażone w filtry o doskonałej skuteczności filtrowania. Podłączone w strefie prac i wymuszające prawidłowy ruch w komorze powietrza (od pomieszczenia czystego do strefy brudnej).
- Monitory podciśnienia umożliwiające podgląd rzeczywistych pomiarów powietrza i reagowanie w sytuacji zagrożenia.
- Odkurzacze służące do oczyszczania odzieży wielorazowego użytku, pomieszczeń i urządzeń z pozostałości cząstek azbestu. Muszą być one przystosowane do pracy z toksycznymi substancjami, czyli certyfikowane najwyższą klasą (H) i wyposażone w wysokowydajne filtry HEPA.
- Ogólne informacje dotyczące użytkowania środków ochrony indywidualnej podczas pracy z azbestem.
- Przed rozpoczęciem pracy:
- Przeprowadź test szczelności i prawidłowego działania maski (wykonaj go szczególnie wtedy, gdy maska nie była używana przed długi okres lub wymieniono elementy maski).
- Sprawdź, czy wszystkie elementy maski są w stanie nieuszkodzonym oraz czy nie jest przekroczony okres przydatności filtra.
- Jeżeli maska jest wyposażona w moduł dmuchawy, upewnij się, że poziom przepływu powietrza jest wystarczający.
- Zadbaj o prawidłowe założenie maski: poluzuj uprząż, nałóż część twarzową, rozpoczynając od podbródka, przełóż uprząż przez głowę i upewnij się, czy podbródek znajduje się w zagłębieniu maski. Dociągnij paski nagłowne, zaczynając od szyjnych (ruchami do tyłu, a nie na boki), następnie paski skroniowe oraz pasek górny. Uszczelnienie maski musi przylegać do skóry na całym obwodzie i nie może przesuwać się na boki.
- Sprawdź, czy odzież wielokrotnego użytku nie jest uszkodzona.
- Zabezpiecz nadgarstki i kostki taśmą klejącą, aby zwiększyć szczelność odzieży.
- Po zakończeniu pracy:
- Zdejmij jednorazową odzież ochronną i wyrzuć do szczelnego worka w brudnej części komory dekontaminacyjnej. Zutylizuj razem z odpadami azbestowymi.
- Pozostałą odzież umieść w szczelnie zamkniętym worku. Zostanie ona przekazana do pralni, która zajmuje się tego typu zanieczyszczeniami. Nie pierz ubrań w domu ani w pralni samoobsługowej.
- Obuwie robocze umyj w obszarze odkażania i odstaw, aby wyschły.
- Oczyść i osusz środki ochrony indywidualnej wielokrotnego użytku: maski, kaski, itp. Większość z nich można odkażać pod natryskiem. W innym wypadku należy odkurzyć pył ssawką szczotkową odkurzacza lub wytrzeć nawilżoną jednorazową ściereczką. Po osuszeniu przechowuj je w szczelnym opakowaniu.
- Wymień filtry w masce po jej wyczyszczeniu.
- Naładuj akumulator modułu przepływu powietrza w masce, aby był gotowy na kolejny dzień pracy.
- Skontroluj środki pod kątem uszkodzeń i jeżeli istnieje potrzeba, wymień wadliwe elementy.
Ze względu na specyfikę pracy zachowuj szczególną ostrożność nie tylko podczas kontaktu z azbestem, ale też podczas powyższych czynności. Szczegółowe informacje dotyczące ŚOI oraz instrukcje ich użytkowania są dostarczane razem z produktem i konieczne jest zapoznanie się z nimi.